Κατωνησιώτισσες
…ήταν μια οικογένεια από τη Σπείρα της Μάνης, που εξαιτίας μανιάτικης βεντέτας εγκαταλείπει το χωριό της.
Με βάρκα περνούν στις απέναντι ακτές του Γυθείου και βγαίνουν στην παραλία της Παναγίας της Κατωνησιώτισσσας, στο Κάτω Νησί της Ελαφονήσου.
Το Κάτω Νησί κατοικείται από την οικογένεια το 1870. Άγονος τόπος τότε, γίνεται η νέα τους πατρίδα. Χτίζουν το πυργόσπιτο τους, καλλιεργούν τη γη και γίνονται ψαράδες.
Χρόνια μετά, παιδί της 2ης γενιάς της οικογένειας, αναλαμβάνει την Προεδρία του νησιού. Ο Παναγής Ψαρoμμάτης με τους συντοπίτες του, Θέτει τα σύνορα της κοινότητας και γίνεται ο πρώτος πρόεδρος της Ελαφονήσου.
Τα 14 παιδιά του Παναγή και της Μαρίας Ψαρομμάτη, καθώς και μέλη της ευρύτερης οικογένειας, είναι οι σημερινοί κάτοικοι του Κάτω Νησιού.
Εδώ έχουν το σπίτι τους οι Κατωνησιώτισσες. Οι δώδεκα μικρές (Ευγενία, Ειρήνη, Ασημίνα, Χρυσοβαλάντη, Ιωάννα, Νίκη, Μαργαρίτα, Αρετή, Αφροδίτη, Μαρίνα, Ευλαμπία και Γεωργία) δισέγγονες του Παναγή Ψαρομμάτη, είναι η 5η γενιά των Κατωνησιωτών.
Λίγα βήματα από το σπίτι των μικρών Κατωνησιωτισσών βρίσκεται η ψαροταβέρνα του παππού τους, Λιμνίτσα. Ο παππούς των μικρών, καπετάν Μιχάλης φεύγει το χάραμα με το καΐκι και επιστρέφει νωρίς το πρωί στη «Λιμνίτσα» με την ψαριά της ημέρας.
Το σπίτι των Κατωνησιωτισσών και η ταβέρνα του παππού τους Λιμνίτσα, βρίσκονται λίγα μέτρα από την παραλία της Παναγίας της Κατωνησιώτισσας.
Οι δώδεκα μικρές περνούν όλη τη μέρα στην παραλία του Κάτω Νησιού. Καταγάλανα κρυστάλλινα νερά, χρυσή άμμος, κέδρα και αμμόλοφοι. Στην αμμουδιά επάνω φυτρώνουν σπάνια λουλούδια, ενώ λίγο πιο μέσα βρίσκει κανείς σκιά, κάτω από τα θαλασσόκεδρα. Εδώ νιώθεις ξανά μικρό παιδί.
Οι δώδεκα μικρές σας προσκαλούν στο μικρό επίγειο παράδεισό τους,
στο Κάτω Νησί της Ελαφονήσου